Andijon viloyati turizm va sayyohlik sohasida ulkan salohiyat va imkoniyatga ega hududlardan biri hisoblanadi.

Shu bois hududda turizmni rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar sayyohlar oqimini ko‘paytirish imkonini bermoqda.
Buni Andijon viloyatining Marhamat tumanida turizmni rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar misolida ko‘rish mumkin. Agar yo‘lingiz tushib, Marhamatga kelsangiz, Andijon – Marhamat avtomagistral yo‘lidan yurib, Shahrixonsoydan o‘tishingiz bilan o‘ziga xos, go‘zal manzaraning guvohi bo‘lasiz. 

Yo‘lning har ikki tomonida adirlikning quyi qismida soya-salqin choyxonalar, turizmni targ‘ib etuvchi haykal va o‘tovlarga ko‘zingiz tushadi, adirlikning eng yuqorisida esa “Marhamat” sihatgohi ana shu go‘zal manzaraga yanada ko‘rk bag‘ishlab turibdi. Ayni kunda Marhamat tumanida jami 62 ta madaniy meros ob’ekti - arxeologik, monumental, arxitektura yodgorliklari, ziyoratgoh, shuningdek, diqqatiga sazovor joylar bo‘lib, ularning aksariyati turistik yo‘nalishlarga kiritilgan. 

Tumanda ichki turizmni tashkil qilish va rivojlantirish maqsadida “Mingtepa” jamoat fondi tomonidan yo‘l bo‘ylariga 15 ta kichik turistik maskanlar barpo etish loyihasi ishlab chiqilgan. Hozirgi kunda ulardan 6 tasi foydalanishga topshirilgan. Turizm infratuzilmani rivojlantirish bo‘yicha namunaviy loyihalar asosida 9 ta yangi sanitariya-gigiyena shoxobchasi tashkil etildi, mavjud 8 tasi esa ta’mirlandi. O‘tgan yili tumanda 14 ta turistik yo‘nalishlar mavjud bo‘lgan bo‘lsa, joriy yilda ularni 18 taga yetkazish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda. Sayyohlarga 1 ta turoperator xizmat ko‘rsatmoqda. Keyingi yillarda hashar yo‘li bilan tumandagi Xo‘jabosmon ota, Bandimozor ota, Mirishkor ota, Oqbosh ota, Boboxuroson ota ziyoratgohlari hamda Vosiliy uy-muzeyida ta’mirlash, obodonlashtirish ishlari amalga oshirildi. 

Bozorboshi mahallasida etnoturizm yo‘nalishida “Ro‘molchilik ko‘chasi” tashkil etildi. bugungi kunda tumanda turistik ob’ektlarda xizmat ko‘rsatish yo‘nalishida 2 ming 100 nafardan ziyod kishining bandligi ta’minlangan. Tumanda o‘tgan yili mahalliy va xorijiy sayyohlarga xizmat ko‘rsatish orqali turistik xizmat ko‘rsatish hajmi 1,5 barobarga ortgan. Tumandagi Xakka mahallasida 8,5 gektar maydonda barpo etilgan “Buyuk maskan” ekoturizm maskani esa har qanday sayyohga manzur bo‘lishi aniq. Umumiy loyiha qiymati 30 milliard so‘m bo‘lgan mazkur dam olish maskani bir vaqtning o‘zida bir ming nafardan ortiq odamga xizmat ko‘rsatadi. Bu yerda mehmonxona, choyxonalar, qoraqalpoq, qirg‘iz o‘tovlari, sport maydonlari, bar, kafe, sharshara, manzarali yo‘laklar barpo etildi, charxpalak, o‘ndan ortiq attraksionlar o‘rnatilgan. Maskan markazida ko‘l yaratilib, o‘rtasi orolcha qilingan. Orolchada muzqaymoq xiyoboni tashkil etilgan. Ko‘lda sayr qilish uchun bir nechta katamaranlar keltirildi. O‘ziga xos ko‘rinish va betakror dizaynga ega mazkur maskan foydalanishga topshirilishi bilan tumanga yana ko‘plab sayyohlarni jalb etish imkoni yaratiladi. 

Boboxuroson mahallasida yashovchi o‘zbek sirki, dorbozlik san’atining ustasi Yunusali G‘oziyevning xonadonida tashkil etilgan milliy etnoturizm maskani ham sayyohlar bilan hamisha gavjum maskanlardan biri hisoblanadi. Xonadon ichidan oqib o‘tuvchi ariq bo‘ylari jannatmonand bog‘ga, dam olish maskaniga aylantirilgan. Xonadonda parvarishlanayotgan ko‘p yillik ulkan daraxtlarning har biriga o‘zgacha shakl berilib, ularning ustiga, daraxt shoxlari orasiga o‘tirib, dam oladigan maxsus joylar barpo etilgan. Ushbu maskanga kelgan sayyohlar uchun "Andijon samosi" dorbozlar guruhi tomonidan dorbozlik san’ati namoyish etiladi. Shuningdek, maskanda milliy hunarmandchilik mahsulotlari ko‘rgazmasi, o‘ziga xos etno muhit yaratilgan. Ushbu maskanda bir vaqtning o‘zida 90 nafar sayyohga xizmat ko‘rsatiladi. Marhamat tumanida turizmni rivojlantirishda “Mingtepa” arxeologik yodgorligi alohida ahamiyat kasb etadi.

– Xalqimizning ko‘hna tarixini aks ettiruvchi noyob “Mingtepa” yodgorligiga nafaqat yurtimiz, balki xorijlik sayyohlarda ham katta qiziqish uyg‘otadi, – deydi "Mingtepa-madaniy meros" jamoat fondi rahbari Ortiqali Husanov. – Mingtepa xarobalari xalqimizning qadim tarixi haqida juda ko‘p ma’lumotlar beradi. Ana shundan kelib chiqib, turistlarni jalb etish maqsadida ochiq osmon ostidagi “Mingtepa” muzeyi, kutubxona tashkil etildi. Qolaversa, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 29 dekabrdagi "Mingtepa" arxeologiya merosi ob’ektini muhofaza qilish, tadqiq etish va undan oqilona foydalanish to‘g‘risida" gi qarori hamda mazkur qaror bilan tasdiqlangan "Yo‘l xaritasi" da keng ko‘lamli ishlarni amalga oshirish belgilangan. Biroq, mazkur ishlarning bajarilishi koronavirus pandemiyasi munosabati bilan o‘z vaqtida bajarilmadi. bugungi kunga kelib ham qaror ijrosini ta’minlash e’tibordan chetda qolmoqda. 

Qaror bo‘yicha "Mingtepa" arxeologiya merosi ob’ektini muhofaza qilish va tadqiq etish markazi binosini qurish uchun 1,14 gektar, muhofaza hududi uchun esa 2,4 gektar yer maydoni ajratildi. Qurilish ishlari esa haligacha boshlangani yo‘q. Bundan tashqari, hujjatda turistlar, tashrif buyuruvchilar uchun qulay sharoitlar yaratish, tarixiy ko‘rinishni saqlagan holda ob’ektning muhofaza etiladigan hududidan tashqarida zamonaviy dam olish maskanlari tashkil etish, "Jingirtepa", "Toshtepa" arxeologiya ob’ektlariga olib chiquvchi yo‘lni piyodalar uchun moslashtirish singari qator vazifalari ham belgilangan. Biroq, mazkur ishlarning bajarilishini ham ko‘ngildagidek, deb ayta olmaymiz. Taqdim etilgan ma’lumotlarga ko‘ra, belgilangan ishlarni amalga oshirish bilan bog‘liq hujjatlar ishlab chiqilgan, hozirda ular Andijon viloyati Madaniy meros boshqarmasi qoshidagi Ilmiy-maslahat kengashi tomonidan ko‘rib chiqilmoqda. Tuman hokimligi, boshqa mas’ul va mutasaddi tashkilotlar Vazirlar Mahkamasining yuqorida qayd etilgan qarori ijrosi bo‘yicha amaliy ishlarni boshlaydi, deb umid qilamiz.

Marhamat tumanida o‘nlab ziyoratgohlar borki, ularga nafaqat Andijon, balki respublikamizning boshqa viloyatlari, qo‘shni Qirg‘iziston Respublikasidan ham ko‘plab sayyoh va ziyoratchilarni jalb etish mumkin. O‘tgan yili tumanga 115 ming 200 nafar sayyoh va ziyoratchi tashrif buyurgan bo‘lsa, joriy yilda ularning sonini yanada oshirish ko‘zda tutilgan. 2022 yilda tumanda bir vaqtning o‘zida 160 nafar mehmonni qabul qilish imkoniyatiga ega qator mehmon uy, oilaviy mehmonxona va xostellar tashkil etilishi belgilangan. Masalan, Mirishkor mahallasida umumiy qiymati 3 milliard so‘mga teng 60 o‘rinli o‘ziga xos uslubda mehmon uylar barpo etildi. Yil oxiriga qadar mavjud ziyoratgohlarga olib boruvchi yo‘l ko‘rsatkichlari to‘la o‘rnatiladi. Shuningdek, To‘rabobo, Mulla to‘ychi, Oqto‘nli ota va Mahdum Vosiliy ziyoratgohlari ta’mirlanadi.

Tumandagi ziyoratgohlarda WI-FI zonalari yaratiladi. Joriy yilda ana shu ishlarni amalga oshirish hisobiga tumanda turizm rivojlanadi, sayyohlar oqimi esa yanada ortadi.

Prezidentimiz tashabbusi bilan Buxoro shahrida joriy yilning 21-24 may kunlari “Xalqaro zardo‘zlik va zargarlik” hamda “Kashtado‘zlik san’ati” xalqaro festivallari o‘tkazildi. Ushbu tadbirlarda 58 ta davlatdan 220 nafardan ortiq xorijiy mehmonlar, 38 ta davlatdan 130 nafardan ziyod xorijiy usta-hunarmandlar hamda respublikamizning barcha hududlaridan 300 nafardan ortiq mahalliy zardo‘z, kashtado‘z, zargar va hunarmandlar qatnashdi.

E’tiborli tomoni, xorijiy sayyohlar tomonidan ularning deklaratsiyalariga asoslanib aytadigan bo‘lsak, 15,6 kilogramm kumush va 4,8 kilogramm miqdorda oltindan yasalgan taqinchoqlar xarid qilingan. Bu o‘rtacha 284,5 ming AQSH dollari yoki 3,2 milliard so‘m foyda olib kelgan. Biz bejizga ushbu raqamlar bilan mulohazalarimizni boshlamadik. Sababi, ushbu festival Buxoroda servis va maishiy xizmat ko‘rsatish yo‘nalishlari imkoniyatini yana bir bor amalda namoyish qildi. 

Ma’lumot uchun, 2022 yil 1 iyun holatida jami 1 ming 256 nafar mahalliy va 42 ming 589 nafar (o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 2,7 baravar ko‘p) xorijiy sayyohlar tashrif buyurgan. Ular uchun yaratilgan infratuzilmaning sifat jihatidan yuqori ekanligi oqimni yanada kengaytirmoqda. Davlatimiz rahbarining 2022 yil 27 yanvardagi “Xizmatlar sohasini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi qaroriga asosan umumiy qiymati 2 110,3 milliard so‘mlik 697 ta loyihani amalga oshirish belgilangan. Bu 9 ming 882 ta ish o‘rni yaratish imkonini beradi. 
Mazkur qarorga asosan joriy yilda xizmatlar hajmini 1,5 baravarga oshirish bo‘yicha aniq manzilli dastur ishlab chiqilgani ayni yo‘nalishning rivoji uchun keng yo‘l ochmoqda. Buxoro shahri iqtisodiyoti o‘sishini ta’minlaydigan asosiy drayveri ham bu – xizmat ko‘rsatish va servis sohasidir.

–Ko‘hna va boqiy Buxoroning eski shahar qismida zamonaviy servis xizmatlarini ko‘rsatuvchi maskanlar, joylar ko‘payib bormoqda, – deydi Buxoro shahridagi “Imom Buxoriy” mahalla fuqarolar yig‘ini faoli Muhsina Shoymardonova. – Necha yillar oldin Buxoroda sanoqli sayyohlarni kuzatish mumkin edi. Bugun erta tongdan kechgacha Buxoro ko‘chalarini kezsangiz guruh-guruh bo‘lib yurgan mahalliy va xorijiy sayyohlarga ko‘zingiz tushadi. Ular Buxoroning diqqatga sazovor joylarida bo‘lib, ziyoratlar qilishadi. Obidalarni tomosha qilib ma’naviy ozuqa olishadi. Mahalla fuqarolar yig‘inida faolman. Faqat nazorat qilib, tahlil qilaman. Juda ko‘p davlatlarda bo‘lganman. Havas qilardim. Bizda ham shu kunlar kelarmikan, deb. Hozir esa guvoh bo‘lib turibman. Biz ulardan ham o‘zib ketibmiz. Tinch yurtimiz, musaffo osmonimizga ko‘z tegmasin. Yaratilgan imkoniyatlardan nainki biz balki, chet elliklar ham foydalanmoqda.

Ma’lumotlarga ko‘ra, ayni vaqtda shaharda turizm yo‘nalishidagi umumiy qiymati 870 milliard so‘mlik, shundan 71,9 milliard so‘m tijorat banki krediti va 25,8 million AQSH dollari miqdoridagi xorijiy investitsiya hisobiga 33 ta mehmonxona tashkil etish va 642 ta ish o‘rni yaratish ham eng ustuvor vazifalardan sanaladi. Qolaversa, qiymati 1 trillion 56,6 milliard so‘mlik 11 ta yirik xizmat ko‘rsatish loyihalari hisobidan 6 ming 225 nafar aholining bandligi ta’minlanadi. Albatta bugun Buxoro shahrida istiqomat qilayotgan yurtdoshlarimiz mazkur ishlar natijasini o‘z hayotlarida yaqqol his qilmoqda. Bo‘layotgan o‘zgarishlar barchani birdek yaratuvchanlikka, yangi loyihalarni amaliyotga tatbiq qilishga chorlamoqda.

– Buxoroga ilk kelishim,  – deydi rossiyalik sayyoh Yuliya Babkina. – Kun davomida shahardagi diqqatga sazovor joylarni tomosha qildim. Kechki payt o‘ziga xos manzara kasb etadigan Minorai Kalon, Poyi Kalon ansambli oldidagi terassada ovqatlanib shaharni kuzatdim. Bu menga o‘zgacha zavq bag‘ishladi. Xizmat ko‘rsatish, ovqatlanish, mehmonxonalar umuman barcha-barchasi a’lo darajada. Kutganimdan ham yaxshiroq sharoitlar muhayyo qilinganiga guvoh bo‘ldim. Ko‘rganlarimni yurtimga borib targ‘ib qilaman. Hamyurtlarim ham bu maftunkor yurtni ko‘rishlari kerak. Ayniqsa, ularga Buxoroda pishiriladigan buxorocha osh haqida to‘lqinlanib gapirishim aniq. Menga buxoroliklar juda ham yoqdi.

– Yurtingizga Fransiyadan do‘stlarimiz bilan keldik, – deydi fransiyalik sayyoh Hyugo Tanel. – Bu yerdagi masjid, madrasa, tarixiy obidalar, muzeylarni tomosha qildik. Ochig‘ini aytaman. Buxoroni yaxshi ko‘rib qoldim. Bunday toza va go‘zal shaharlar dunyoda kam uchrasa kerak. Ayniqsa, odamlarning ochiq chehrasi, mehmondo‘stligi bizga juda yoqdi. Servis xizmatlar, turistlar uchun yaratilgan sharoitlardan mamnunmiz. Barchasiga gap yo‘q. Shunchaki ertaknamo shaharga tushib qolgandek o‘zimizni his qilyapmiz. 

Mahalliy aholi va xorijiy sayyohlarning madaniy hordiq olishi, shuningdek, ko‘ngilochar xizmatlardan bahramand bo‘lishini tashkil qilish orqali eski shahar qismida tashkil etilgan qulay infratuzilma hozirda xalqimizning kayfiyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. O‘z-o‘zidan ushbu hududda xizmatlar soni va sifati ham yaxshilanmoqda. 

Urgut tumanidagi Tersak qishlog‘i tog‘lar bag‘rida joylashgan. Birgina o‘tgan - 2021 yilda hududda 20 ga yaqin oilaviy mehmon uyi rasman faoliyat boshladi.

Turistlar uchun qishloqning tabiiy mahsulotlari, milliy taomlarini tayyorlash bo‘yicha mahorat darslari o‘tkazish, urf-odatlarni namoyish etish, agro-turizm yo‘nalishida chorvachilik, bog‘dorchilik hamda dehqonchilikning qadimiy uslublari bilan tanishish yo‘lga qo‘yildi.

- Tog‘ yon-bag‘irlarida dam olish maskanlarining tashkil etilishi sayyohlarning mazmunli hordiq chiqarishiga xizmat qiladi, - deydi Tersak mahallasidagi hokim yordamchisi G‘iyos G‘afforov. – Mahallamiz turizm qishlog‘iga aylantirilgach, 8 kilometr ichki yo‘l asfalt qilindi. Yo‘llarning yaxshilanganini ko‘rgan aholining kelajakka ishonchi oshdi. Tadbirkorlikni boshlash, mehmon uylari ochishni niyat qilganlar safi kengaydi. Shuningdek, mahalliy va xorijiy sayyohlarning qishloqqa qiziqishi oshdi. Shu yil yana 2 ta yangi oilaviy mehmon uyi tashkil qilindi.

- 50 yilga yaqin vaqt davomida maktabda fransuz tili o‘qituvchisi va rahbarlik vazifalarida ishlab, pensiyaga chiqdim, - deydi "Tersak sharsharasi" oilaviy mehmon uyi boshqaruvchisi Qo‘ysin Hasanov. – Yoshligimdan sayyohlik firmasini ochish orzuim bor edi, ammo bunga imkoniyat bo‘lmagandi. Mana keyingi yillarda yurtimizda turizmni rivojlantirishga qaratilgan e’tibor tufayli xonadonimda o‘tirib, xorijlik sayyohlarga xizmat ko‘rsatish imkoniyati yaratildi. Ya’ni biz yashayotgan hududda turizm qishlog‘i tashkil etilib, hovlimning bir qismini mehmon uyi uchun ajratdim. Bu yerda 4 kishi ish bilan band. O‘zim fransuz tili o‘qituvchisi bo‘lganim uchun, dastlab, faqat fransiyalik sayyohlarni qabul qilganman. Bugun Ispaniya, Italiya, Daniya, Germaniya va boshqa mamlakatlardan kelgan sayyohlarga ham xizmat ko‘rsatyapmiz. Shu paytgachayam bu hududga sayyohlar kelib turardi, turizm qishlog‘i tashkil etilgach, mehmonlarimiz soni kundan-kunga ortib boryapti. Kuni kecha 10 nafar fransiyalik mehmonni kuzatdik.

Mazkur qishloqda tog‘ turizmi yo‘nalishida 4 nafar gid ekskursovod faoliyat yuritadi. Sayyohlarni piyoda, ot va boshqa ulovlarda sayr qildirish, qishloqning o‘ziga xos tabiati bilan tanishtirish imkoniyati bor.

- Bir kuni televizorda turizm qishloqlari haqidagi ko‘rsatuvni ko‘rib qoldim, - deydi yana bir oilaviy mehmon uyi bekasi Ofiyat Xudoyberdiyeva. – Biz ham mehmon uyi ochsak bo‘larkan, degan fikr o‘tdi xayolimdan. Turmush o‘rtog‘im bilan maslahatlashib, farzandlarim yordami bilan ish boshladik. Dastlab mahalliy sayyohlar, keyin Qozog‘iston va Rossiya davlatlaridan ham mehmonlar kela boshladi. Biznikiga kelgan mehmonlar tomorqamizdagi ko‘l, uzumzor va olchazorga qiziqadi. Ayollar sigir va echkilarimizni sog‘ib ko‘rishni istashadi. Nokamtarlik bo‘lsayam aytay, men ularga chanqovuz ham chalib beraman. Bunga, ayniqsa, chet elliklarning qiziqishi katta.

Qishloqda tashkil etilgan oilaviy mehmon uylari bir vaqtning o‘zida 250 nafar mahalliy va xorijiy sayyohlarni joylashtirish imkoniyatiga ega. Tabiati xushmanzara, odamlari xushmuomala Tersakda bir marta mehmon bo‘lgan kishi yana borishni istaydi.

Turizm va madaniy meros vazirligi tashabbusi bilan ShHTda “Samarqand ruhi” shiori ostidagi plenerning ikkinchi bosqichi boshlandi.

8 avgust kuni Samarqandga Eron, Pokiston, Rossiya, Tojikiston, Qirg‘iziston va boshqa mamlakatlardan 36 nafar iste’dodli rassom yetib keldi. Dastlabki ikki kunda mo‘yqalam ustalari Samarqandning diqqatga sazovor joylari bilan yaqindan tanishadilar.

Rassomlar 18 avgustga qadar tarixiy obidalarda va “Ipak yo‘li” turizm va madaniy meros xalqaro universiteti studiyasida ishlaydilar.

Plener ishtirokchilarining asosiy maqsadi o‘zbek xalqining moddiy va ma’naviy madaniyatini o‘z asarlarida aks ettirishdir.

Azaldan Samarqand tarixiy uchrashuvlar maskani, o‘zaro madaniy boyitish, xalqaro savdo va yaxshi qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash ko‘prigi bo‘lib kelgan. Joriy yilning sentyabr oyida ham Samarqand mintaqaviy va global rivojlanishning dolzarb masalalarini muhokama qilish uchun o‘ziga xos maydonga aylanadi.

Yaxshi qo‘shnichilik, do‘stlik va hamkorlik munosabatlarini mustahkamlashga sanʼat salmoqli hissa qo‘shmoqda. Sanʼat xalqlarni birlashtiradi, ularni turli mamlakatlarning tarixi, madaniyati, meʼmorchiligi va tabiati bilan tanishtiradi, turli xalqlarning psixologiyasi va anʼanalarini yaxshiroq tushunishga imkon beradi.

Shu kunlarda Samarqand shahrida Turizm va Madaniy meros vazirligi tashabbusi bilan rassomlarning pleneri o‘tkazilildi. Ushbu loyihadan maqsad ShHTga “Samarqand ruhi”ni yetkazishdir.

Ikki hafta davomida tabiiy muhitda, ob-havo va quyosh nuri taʼsirida Rossiya, Mo‘g‘uliston, Tojikiston, Qozog‘iston, Qirg‘izistondan kelgan rassomlar, shuningdek, O‘zbekistondan kelgan bir guruh rassomlar Shoxi Zinda, Guri Amir, Registon va Samarqandning boshqa tarixiy joylarini o‘z asarlarida tasvirlamoqdalar.

– Samarqand va Buxoroni o‘z ko‘zim bilan ko‘rishni ko‘pdan beri orzu qilardim, chunki bu shaharlar ijodkor uchun cheksiz ilhom bag‘ishlaydi, – deydi rassom, Sankt-Peterburg madaniyat va sanʼat universiteti dotsenti Tatyana Anisimova. - Shu kunlarda keyingi ijodim va talabalarim bilan ishlash uchun juda katta material to‘pladim. Umid qilamanki, mening akvarel rangtasviridagi asarlarim ShHTga bag‘ishlangan ko‘rgazmasiga yengillik va yorqinlik baxsh etadi.

- Plener zamonaviy shaharlardagi temir-betondan chiqib ketish, madaniyatning eng qiziqarli yodgorliklari bilan tanishish imkonini beradi. Samarqanddagi plenerda ishtirok etish taklifini olganim bilanoq, ko‘k gumbazlar tushlarimga kira boshladi, - deb aytmoqda mo‘g‘ulistonlik rassom Ganzorig Ser-od. - Lekin Shoxi-Zinda majmuasiga yetib borganimda, bu yerning ulug‘vorligi, meʼmorchiligi va ko‘k rangning xilma-xilligi meni hayratda qoldirdi. Ochiq osmon ostidagi ikki haftalik ishim davomida Samarqand tarixiy obidalarining ko‘rkini , o‘zbek xalqi madaniyatining o‘ziga xosligini o‘z asarlarimda yetkazishga harakat qildim.

Samarqanddagi plener davomida ijod qilgan rassomlarning asarlari ko‘rgazmada namoyish etiladi, bu ShHT mamlakatlari o‘rtasida madaniy hamkorlikni rivojlantirish, yangi aloqalarni yo‘lga qo‘yishda muhim qadam bo‘ladi.

Singapurda joriy yil 31 may–2 iyun kunlari musulmon dunyosi turizm bozorini tiklash va rivojlantirishga bag‘ishlangan «Halal in Travel — Global Summit 2022» sammiti bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri o‘rinbosari, Turizm va madaniy meros vaziri Aziz Abduhakimov onlayn formatda ishtirok etib, so‘zga chiqdi.

Turizm va madaniy meros vazirligi matbuot xizmatining xabar berishicha, «Halal in Travel Awards» global sammiti doirasida Samarqand shahri «Yilning islom merosi manzili» va «Yilning eng yaxshi rivojlanayotgan musulmon shahri» mukofoti g‘olibi bo‘lgan. Shuningdek, O‘zbekiston har yili «CrescentRating» tomonidan e’lon qilinadigan «World Muslim Travel Index» reytingida kuchli o‘ntalikka kirgan.

Ushbu reytingni ishlab chiqishda mamlakatning sayyohlar uchun ochiqlik siyosati, musulmon turistlar uchun yaratilgan imkoniyatlar, targ‘ibot va marketing, islom merosini sayyohlarga yetkazish darajasi kabi qirqdan ortiq mezon hisobga olingan. «CrescentRating» tashkiloti rahbari Fazal Bahardin bu yilgi ko‘rsatkichlarga alohida to‘xtalib, O‘zbekistonni reytingda eng tez ko‘tarilgan va boshqalarga o‘rnak bo‘layotgan davlat sifatida e’tirof etgan.

O‘zbekiston Prezidenti tomonidan turizm segmentiga, xususan, ziyorat turizmiga qaratilayotgan alohida e’tibor samarasida O‘zbekiston jahon musulmon turizmi bozorida muhim o‘rinni egallagani ta’kidlangan.

Ma’lumot o‘rnida, ushbu sammit dunyoning turli burchaklaridan turizm sohasida tajribaga ega 70 dan ortiq soha mutaxassislarini o‘zida jam qilgan. O‘zbekistonda 2022 yil 1 yanvardan boshlab 35 ta restoran (tezkor ovqatlanish tarmoqlari) va 4 ta mehmonxona «Halol» reytingi va sertifikatiga ega bo‘lgan.

2022-yil 30-apreldagi “Ichki turizm xizmatlarini diversifikatsiya qilishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” gi PQ-232-son qaroriga ko‘ra, “Yoshlar turizm oyligi” doirasida talaba va yoshlarni mamlakatimizning diqqatga sazovor joylari, qadimiy yodgorliklari, muqaddas qadamjolariga sayohatlarini uyushtirish bo‘yicha Toshkent viloyatida salmoqli ishlar amalga oshirilmoqda. 

Bu bo‘yicha yoshlarni mamlakatimizning barcha viloyatlariga sayohatga borishlari yuzasidan sa’y-harakatlar yo‘lga qo‘yilgan. 
 

Bugungi kun holatiga 700 dan ortiq oilaviy mehmon uylari faoliyat yuritayotgan Toshkent viloyatining Ohangaron tumani Ertosh qishlog‘ida bir kunning o‘zida 32 ta mehmon uylari o‘z faoliyatini yo‘lga qo‘ydi.

Viloyat Turizm va madaniy meros bosh boshqarmasi xodimlari tomonidan olib borilgan targ‘ibot ishlari sababli tadbirkorlik subyektlari ro‘yxatdan o‘tkazilib, natijada yangi mehmon uylari tashkil etildi. 

Joriy oyda Ohangaron tumanida tashkil etilgan ushbu mehmon uyi egalariga reestrga kiritish orqali ko‘chirmalar berildi.

— Berilayotgan imkoniyatlar natijasida ishsiz yurgan fuqarolarimizning bandligi ta’minlanmoqda, dedi Bosh boshqarma bo‘lim boshlig‘i Sherzod Qobulov. Ertoshsoyda jami 67 ta mehmon uylari va 80 ta yangi ish o‘rinlari yaratildi, deydi mas'ul xodim.

— Turistik salohiyati yuqori bo‘lgan ushbu go‘shaning mehmon uylariga siz ham tashrif buyuring, deb qo‘shimcha qildi tadbirkor U.Mirzaaliyev

Qashqadaryo viloyat turizmni rivojlantirish hududiy boshqarmasining sa’y harakati bilan Shahrisabz tumanining G‘ilon qishlog‘i hududidan oqib o‘tuvchi Oqdaryo daryosining 6 kilometrlik qismida “Eko Rafting Tour” MCHJ tomonidan “Rafting ekstremal turizm” loyihasi amalga oshirilmoqda.

bugungi kunda hududda sayyohlar uchun avtoturargoh va kempinglar, 7x15 metr o‘lchamdagi basseyn, 7x35 metr o‘lchamdagi baliqxona va 3 ta sanitariya-gigiyena shoxobchasi qurilishi yakunlanmoqda.

Qashqadaryo vohasi turizmida yilning eng yirik loyihalaridan biri, deya e’tirof etilayotgan ushbu rafting maskani joriy yil iyun oyida to‘liq ishga tushirilishi ko‘zda tutilgan.

Loyiha hayotga tatbiq etilgach, 15-20 ta doimiy va 35-40 ta mavsumiy yangi ish o‘rni yaratiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hamda Vazirlar Mahkamasining ichki va ziyorat turizmini rivojlantirishga oid tegishli farmon va qarorlari ijrosi doirasida bugun Surxondaryo viloyatining Boysun, Denov, Oltinsoy va Termiz tumanlarida “Ziyorat turizmi” yarmarkasi bo‘lib o‘tdi.

Viloyat turizm va madaniy meros bosh boshqarmasi, tumanlar hokimligi, "Hunarmand" uyushmasi viloyat boshqarmasi va tegishli ziyorat turizmi obektlari hamkorligida tashkil etilgan tadbirlarda mamlakatimizda keyingi yillarda yurtimizning sayyohlik salohiyati, shu jumladan, ziyorat turizmini rivojlantirish yuzasidan amalga oshirilayotgan ishlar haqida atroflicha maʼlumot berildi.

 Termiz tumanidagi Hakim at Termiziy majmuasida boʻlib oʻtgan tadbirda Termiz shahri va tumanda ziyorat turizmi yoʻnalishida faoliyat yurituvchi turoperator va tadbireorlar, qoʻli gul hunarmandlar ishtirok etdi.

Yarmarka va koʻrgazmada qadimiy vohaning ziyorat turizmi salohiyatini koʻrsatib beruvchi turli targʻibot materiallari, milliy hunarmandchilik va milliy suvenir mahsulotlari namoyish etildi. 

Yarmarka buyuk ajdodimiz Hakim at Termiziy majmuasiga ziyoratga kelgan sayyohlarda boy taassurot oʻygʻotdi.

21-22 июля текущего года в Бухару приехала группа художников из России, Монголии, Таджикистана, Казахстана, Киргизии.

Две недели художники работали над своими произведениями в мастерских Международного университета туризма и культурного наследия «Шелковый путь».

Художники будут отражать в своих произведениях древние объекты культурного наследия Бухары.

Маршрут художников включает старую часть Бухары и ремесленные центры.

Далее произведения, представленные художниками, будут знакомить любителей с уникальным историко-культурным наследием узбекского народа, а также с уникальным современным изобразительным искусством стран ШОС.
 

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 30-apreldagi “Ichki turizm xizmatlarini diverfikatsiya qilishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-232-sonli qarorining 1-ilovasi 25-bandiga binoan,
- hududlarda turizm axborot markazlarini tashkil etish; 
- mamlakatdagi axborot markazlarini turizm salohiyatini namoyish etuvchi targ‘ibot materiallari bilan ta’minlash;
- targ‘ibotga doir barcha choralarni amalga oshirish vazifasi belgilangan.
       Shuni ko‘zda tutgan holda,  bosh boshqarma tomonidan Andijonning sayyohlar ko‘p tashrif buyuradigan qator obyektlari, xususan, Andijon temir yo‘l vokzali axborot markazi mamlakatimiz va viloyat turizm salohiyatini targ‘ib qiluvchi bir qator targ‘ibot materiallari bilan  ta’minlandi.

Sherobod tumani hududidagi Qizilolma qishlog‘idan Surxon davlat qoʻriqxonasi hududida joylashgan “Zarautsoy qoyatosh suratlari” ning qoʻriqlanma hududigacha 4 kmlik nosoz yo‘l ta’miri mahalliy va xorijiy sayyohlar tashrifi uchun mahalliy tadbirkor Janayev Bahrom tomonidan amalga oshirilmoqda.

🏕 Hozirgi kunda ushbu hududda ziyorat va ekologik turizmni tashkil qilish uchun zarur infratuzilmani yaratishga investorlarni jalb qilish choralari koʻrilib, investorlar tomonidan ushbu hududda yengil konstruktsiyali jihozlardan turizm infratuzilma (oʻtov lagerlari majmuasi, ekouylar majmuasi hamda chodirli lagerlar va boshqalar) obyektlarini tashkil etish yuzasidan takliflar bildirilmoqda. Kelgusida Surxon davlat qoʻriqxonasi qoʻriqlanma hududida Zarautsoy ekoturizm maskani bunyod etilishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston 4–7-avgust kunlari Moskvada “ВДНХ” (Выставка достижений народного хозяйства — xalq xo‘jaligi yutuqlari ko‘rgazmasi) sanoat maydonida bo'lib o‘tadigan «Путешествуй!» (“Sayohat qil!”) turizm forumida hamkor davlat sifatida ishtirok etadi. 

Mazkur tadbir Roskongress jamg‘armasi tomonidan Turizm federal agentligi (Rosturizm) va ВДНХ hamkorligida tashkil etilmoqda.  Forum Rus Geografiya Jamiyati va Rossiya Turoperatorlari Assotsiatsiyasi (АТОР) ko‘magida bo‘lib o‘tadi. 

Ma'lumot uchun, 2022-yilning mart oyida turistlar oqimini birgalikda oshirish bo‘yicha harakat rejasi imzolangandi. Xususan, Rossiya va O‘zbekistonda Turizm yilini o‘tkazish, “Buyuk ipak yo‘li” turizm yo‘nalishini rivojlantirish va hokazolar rejalashtirilgan.

“Biz forum tashkilotchilari sifatida bu yil O‘zbekiston hamkor davlat ekanidan faxrlanamiz. Bu boy tarixga va qadimiy meʼmoriy obidalarga ega mamlakat. So‘nggi yillarda ko‘plab rossiyaliklar O‘zbekistonni alohida e’tirof etishmoqda. Forum mehmonlari O‘zbekistonning diqqatga sazovor joylari, yo‘nalishlari va infratuzilmasi bilan yaqindan tanishadilar. Bundan tashqari, ular Toshkentning eng yaxshi oshpazlari tomonidan tayyorlangan palovni tatib ko‘rish imkoniyatiga ega bo‘ladilar”, — dedi Roskongress jamg‘armasi direktori o‘rinbosari Vladimir Zatinayko.

Forumda Turizm va madaniy meros vazirligi, “Milliy PR-markazi” DUK, “Uzbekistan Airways” Milliy aviakompaniyasi, “OʻZSHAROBSANOAT” AJ vakillaridan iborat Oʻzbekiston delegatsiyasi turizm sohasidagi tadbirkorlik subyektlari va hunarmandlar bilan birgalikda bir vaqtning o‘zida ikkita stendni taqdim etadi: biznes-stend hamda mamlakatimizning turizm salohiyati va madaniyatiga bag‘ishlangan stend. 

Biznes-stend 55-pavilyonda joylashtirilib, unda mamlakatimizning yangi manzillari va sayyohlik yo‘nalishlari namoyish etiladi.  Shuningdek, “Ipak yo‘li” xalqaro turizm va madaniy meros universiteti vakillari turizm sohasida ta’lim olish imkoniyatlari haqida so‘z yuritadilar. O‘z navbatida, O‘zbekistonning turizm salohiyati va madaniyatiga bag‘ishlangan stend 55-pavilyonga tutash hududda joylashtiriladi.  

Bu yerda Oʻzbekiston delegatsiyasi tomonidan hunarmandlarning ishlari, oʻzbek milliy taomlari, sayyohlikning turli ko‘rinishlari haqida maʼlumotlar taqdim etiladi, shu bilan birga, Oʻzbekistonda ishlab chiqarilgan sharoblar degustatsiyasi (tatib koʻrish marosimi) va hunarmandchilik buyumlarini tayyorlash boʻyicha mahorat darslari tashkil etiladi.

Shuningdek, forum doirasida Rossiya Federatsiyasi davlat tashkilotlari vakillari bilan muzokaralar oʻtkazish, Rossiya turizm sanoati subyektlari bilan B2B formatida uchrashuvlar tashkil etish hamda yalpi muhokama va konferensiyalarda ishtirok etish rejalashtirilmoqda.

Самарқандда ўтказилган VI Халқаро Конгресси иштирокчилари Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг бевосита ташаббуси билан, мамлакатда маънавий-маърифий соҳада туб ўзгаришларни амалга оширилаётганини эътироф этишди.

Олимлар гуманитар фан ва маданият соҳасида кенг кўламли тадбирлар ташкил этилаётгани ва амалга оширилаётгани, давлат музейлари фаолияти бўйича 10 йиллик (2017-2027) Давлат дастури қабул қилинганини алоҳида таъкидлашди.

Самарқандда шу йилнинг ўзида 7 та янги музей ташкил этилган. Айниқса, «Ипак йўли» Халқаро туризм университети очилгани урғуланди.

Ўзбекистон ЮНЕСКОнинг номоддий маданий меросни муҳофаза қилиш бўйича қўмитасига аъзо этиб сайлангани яна улкан ютуқлардан бири. 

Бутунжаҳон жамиятининг олти йиллик фаолияти давомида «Ўзбекистон маданий мероси» эксклюзив халқаро туркумининг 60 та жилди нашр этилди. Маълумот учун: Конгресс ишида 350 дан ортиқ киши қатнашди. Булар: номлари жаҳонга машҳур шарқшунос-олимлар, 6 нафар халқаро ташкилотлар раҳбарлари, 50 нафар таниқли халқаро музейлар директорлари, 15 нафар академиклар, 25 нафар профессорлар, 22 нафар фан докторлари, музей ходимлари, маданият ва санъатни ёритиш соҳасида фаолият юритаётган ОАВ вакиллари ва Ўзбекистоннинг маданий меросини асраб-авайлаш ва ўрганиш масалалари билан қизиқувчи медиа вакилларидир.

O‘zbekiston Turizm va madaniy meros vazirligi tashabbusiga binoan Ozarbayjon Respublikasi Davlat turizm agentligi bilan hamkorlik ikki davlat o‘rtasidagi turizm, madaniyat sohalaridagi hamkorlikni yana-da  rivojlantirish maqsadida ikki mamlakatning mashhur rassom va fotograflardan iborat guruhlarini ijodiy safarlari tashkil etildi.

Tashrifning birinchi kuni Ozarbayjonlik delegatsiya aʼzolari, Toshkent shahrining diqqatga sazovor joylari, turizm salohiyati, madaniy merosi bilan yaqindan tanishdilar va kunning ikkinchi yarmida "Toshkent sanʼat haftaligi" yakuniy tadbirida ishtirok etishdi.  O‘zbekistonlik yosh va havaskor rassomlarni ijodiy ishlarini tomosha qilib, ushbu sanʼat asarlarini yuqori baholashdi.

Dasturga muvofiq (dasrturdan Farg'ona, Namangan, Toshkent, Jizzax, Samarqand, Buxoro, Xorazm viloyatlari va Toshkent shahriga tashriflar o'rin olgan), ijodiy jamoa bugundan O‘zbekistonning turizm salohiyatini Ozarbayjonliklar nigohida yoritish maqsadida  tarixiy shaharlarimizga yo‘l olishdi.

Эсингизда бўлса ўтган галги мақолаларимизда Қашқадарё вилояти Китоб тумани тоғ этагида жойлашган Хўжаилмкони қишлоғида қад ростлаган қадимий чинор ва Хўжаги Имканагий зиёратгоҳи ҳақида ҳикоя қилган эдик. Бу галги мақоламиз эса ушбу қишлоқ одамларининг қадимий усулда коризлар орқали қишлоққа сув олиб келиб деҳқончилик ва боғдорчилик қилиш сирлари ҳақида.

Хўш, аслида кориз ўзи нима? Маълумотларга кўра, кориз (форсча) — ер ости сувларини йиғиш ва уларни ер юзасига чиқариш учун қуриладиган ер ости иншооти бўлиб, аҳолини сув билан таъминлаш, ерларни суғоришда қўлланилган. Кориз Яқин Шарқ, Жануби-Шарқий Осиёда кенг тарқалган. Ўрта Осиёнинг тоғли ва тоғ олди ҳудудларида учрайди. Масалан, Туркманистоннинг Ашхобод шаҳри яқинида чуқурлиги 100 метр, сув сарфи 150- 225 л/с. Ўзбекистоннинг Бухоро, Самарқанд, Навоий вилоятларида 200 га яқин кориз қазилган. 20-асрнинг 20-йилларига қадар Ўрта Осиёда кориз сувларидан экинларни суғоришда фойдаланилган.

Кориз кавлаш ер ости сувлари сатҳида рўй берадиган ўзгаришлар ва жой рельефидаги нишабликни аниқ белгилашни талаб этган. Бу махсус асбоблар (астролябия, ватерпас) воситасида амалга оширилган. Кориз трассаси белгилаб чиқилгач, шу трасса бўйлаб ҳар 5 - 40 метрда қудуқлар ковланган. Қудуқларнинг чуқурлиги 14 - 15 метрдан баъзан 60 - 70 метргача борган. Қудуқлар сувли қатламга туташадиган лаҳим (туннель) орқали бир-бирига бирлаштирилган. Лаҳимнинг баландлиги 1,5 метр, эни 1 метр бўлиб, деворлари ёғоч ёки тошлар билан мустаҳкамланган. Узунлиги жой нишаблигига қараб бир неча километргача чўзилган.

Масалан, Нурота (Навоий вилояти)даги “Мастон” номли коризнинг 280 та қудуғи бўлиб, бош қудуғининг чуқурлиги 14 метр ва лаҳимнинг узунлиги 3 километр бўлган. Кориз қурилиши даврида бу қудуқлар тупроқ-шағални чиқариб ташлашга, коризни ишлатиш даврида эса кузатиш (назорат), тиклаш, тузатиш ва ҳаво алмаштириш учун хизмат қилади. Хўжаилмкони қишлоғининг шарқий қисмида 13 та қудуқни ер остидан бирлаштириб қазиб ўтказилган, қишлоқ аҳолисини булоқ суви билан таъминлаб турадиган кориздан бугунги кунда ҳам фойдаланилмоқда. Қишлоқ оқсоқолларининг таъкидлашича, қудуқлар қадимий бўлиб, Хўжаилмкони қишлоғининг вужудга келиш тарихи билан боғлиқ.

– Ушбу коризлардан бугунги кунгача фойдаланиб келамиз, – дейди Маҳмуд бобо Қодиров. – Қазилган даври ота-боболаримизнинг айтишига қараганда темурийлар даврига бориб тақалади. Ҳар йили ҳашар йўли билан тозалаймиз. Коризга сув қарийб ярим километр узоқликдаги чашмадан тортиб келинган. Аҳамиятли томони кориздан келаётган сув қишин-ёзин бир хил ҳароратда бўлади. Яхлаб ҳам кетмайди, қизиб ҳам. Бу сувдан ичимлик суви сифатида ҳам фойдаланса бўлади.

Маълумки, бир қатор Шарқ мамлакатлари, жумладан, Ўрта Осиёда қишлоқ хўжалиги ривожида сунъий суғоришнинг аҳамияти катта бўлган. Сунъий суғоришнинг энг оммавий турларидан бири коризлар ёрдамида суғориш, яъни ер ости ёки дарё, булоқ сувини ер ости каналлари орқали оқизишдир. Фотомухбир ҳамроҳлигида коризга қуйиладиган чашма томон отландик. Баланд-баланд тепаликлар. Ҳар 30-40 метрда битта қудуқ бор. Ниҳоят қудуқлар тугагач бетон ариқ бошланди. Чашмадан чиқаётган сув аҳоли томонидан шу ергача бетон ариқларда олиб келинган. У ёғи тепалик бўлгани учун ер ости туннеллари (кориз) қазилган. Ниҳоят чашманинг бошланиш нуқтасига етиб келдик. Зилолдек тиниқ булоқ суви маҳобатли тошлар орасида жимирлаганча сизиб чиқиб турибди. Сув шу қадар тиниқки, ичида сузиб юрган балиқлар яққол кўзга ташланади. Чашманинг ўнг томони чуқур жарлик. Афтидан илгари чашма суви шу жарликка оққан. Кейинчалик маҳаллий аҳоли томонидан тоғ ён бағри бўйлаб ариқ орқали чашма сувининг йўналиши ўзгартирилган ва қишлоққа тортиб кетилган. Бу каби маҳорат билан қазилган коризлар ота-боболаримизнинг миробликда нақадар тажрибали бўлганлигидан далолат беради.

Мамлакатимизда бугунги кунга қадар фойдаланишдан тўхтамаган ягона кориз ҳам шу бўлса керак.

Ўлмас Баротов,

Toshkent viloyatida oilaviy mehmon uylarinining soni tobora ortishida soha vakillari, xususan Turizm va madaniy meros bosh boshqarmasi xodimlarining ulushi haminqadar. 

Ta’kidlash joizki, Pskom MFY hokim yordamchisi Yeleyev  Xusanbay mehmon uylari ko‘payishida boshqarma xodimlari bilan hamkorlikda ish olib bordi. U qishloq infratuzilmasi yaxshilanishi va sayyohlar oqimi kengayishidan manfaatdor. 

Bo‘stonliq tumani Dadaboyev va Pskom qishloqlarida bugungi kunda tadbirkorlik faoliyatini yo‘lga qo‘ygan fuqarolar tomonidan zamonga xos, barcha qulayliklariga ega, shinamgina mehmon uylari barpo etilayotganligi, chekka hududlarda bu borada tushuntirish ishlarini olib borayotgan va targ‘ibotni kanda qilmayotgan mas’ullarda qo‘shimcha motivatsiya bo‘lishi shubhasiz. 

Viloyat turizm va madaniy meros boshqarmasining maʼlumotlariga koʼra, joriy yilning may oyida Samarqandga 91 ming 633 nafar chet el fuqarosi turistik maqsadda kelgan. Oʼtgan yil may oyida bilan qiyoslaganda sayyohlar soni 4 baravar oshgan.

Sayyohlarning katta qismi Tojikiston (34,8 ming nafar), Rossiya (23,8 ming nafar), Qozogʼistondan (8,5 ming nafar) kelgan.

Shuningdek, Turkiya (3,3 ming), Germaniya (2,3 ming), Frantsiya (1,8 ming), АQSh (1,5 ming)dan ham Samarqandni koʼrish istagida boʼlganlarning tashrifi kuzatilgan.

Yaqinda oʼtkazilgan matbuot anjumanida viloyat hokimi oʼrinbosari R.Qobilov viloyatga sayyohlar tashrifi nafaqat son jihatidan, balki sifat jihatidan ham oʼzgarib, ularning hududda qolish kunlari 2,6 kunni tashkil etayotgani, kunlik xarajatlari esa 2021 yildagi 120 АQSh dollaridan 152 АQSh dollariga oʼsganini maʼlum qilgandi.

Sayyohlarning viloyatda qolish davrini uzaytirish maqsadida joriy yilning oʼzida 62 ta yangi turizm yoʼnalishi tashkil etiladi.