🏛️ Dalvarzintepa — Kushon Imperiyasining Yo'qolgan Poytaxti!

📍 Qayerda Joylashgan?

Dalvarzintepa qadimgi shahar xarobasi Surxondaryo viloyati Sho'rchi tumani markazi — Sho'rchi shahridan 10 kilometr shimoli-sharqda joylashgan. Maydoni 47 gektar.

👑 Kushon Imperiyasining Dastlabki Poytaxti!

Dushanba shahrida "Kushonlar davrida Markaziy Osiyo" mavzuida o'tgan xalqaro simpoziumi (1968)da ekspeditsiya topilmalari asosida Kushon podsholigining dastlabki poytaxti Dalvarzintepa o'rnida bo'lgan, degan faraz oldinga surilgan edi.

Kanishka davrida (78–123 yillar) Hindistonning janubiy viloyatlari, Xorazm, Choch, Farg'ona va hatto G'arbiy Xitoy ham Kushon davlati tarkibiga kiritiladi. Buddizm dini davlat diniga aylantiriladi. Davlatning poytaxti Dalvarzintepadan Peshovar (Pokiston)ga ko'chiriladi. Kanishka podsholik qilgan davrda Kushon saltanati Osiyodagi eng yirik davlat darajasiga ko'tarilgan.

🏙️ Shahar Qanday Bo'lgan?

Dalvarzintepa 2 qismdan iborat: qudratli mudofaa devori (qalinligi 10 metrgacha) bilan o'rab olingan shoh saroy qal'asi va shaharning o'zi. Shahar ham mudofaaning istehkomli tizimiga ega bo'lib, bu yerda aslzodalar, hunarmandlar, kulollar, savdogarlar va ruhoniylar istiqomat qilishgan.

💰 36 Kilogramm Oltin Xazina!

1972 yilda ko'hna shaharchaning qadimgi mavzelari o'rganilayotganda, uy deb taxmin qilinayotgan binolardan birida og'irligi 36 kg bo'lgan oltin buyumlar xazinasi topilgan.

♟️ Dunyodagi Eng Qadimgi Shaxmat Donalari!

Shahar xarobalarida olib borilgan qazishmalar davomida fil suyagidan yasalgan turli anjomlar, qimmatbaho toshlardan yasalgan buyumlar, tangalar, yunon-Baqtriya davriga oid nafis kulolchilik namunalari topilgan bo'lib, ularning orasida dunyodagi eng qadimgi shaxmat donalari alohida o'rin tutadi — eramizning I–II asrlariga oid!

🛕 O'zbekistondagi Eng Qadimgi Buddaviylik Ibodatxonasi!

Miloddan avvalgi I asrning boshlarida barpo etilgan budda ibodatxonasining xarobalari topilgan — bu O'zbekistondagi eng qadimgi buddaviylar binosi hisoblanadi.

⚔️ Shaharning Qulashi

3-asr oxiri — 4-asr boshlarida Kushon podsholigi eftaliylar tomonidan zabt etilgandan keyin Dalvarzintepa vayron qilinib, hayot faqat uning bir qismidagina saqlanib kelgan. Arablar istilosidan so'ng shahar batamom vayron qilinib, hayot Dalvarzintepadan 10 km chamasi sharqda, Budrochtepa o'rniga ko'chgan.

🔬 Yaponiya bilan Hamkorlik

1989 yildan boshlab O'zbekiston san'atshunoslik ekspeditsiyasi bilan Yaponiyaning Tokiodagi Soka universiteti va Kashixaradagi Arxeologiya institutining professor Kyudzo Kato rahbarligidagi ekspeditsiyasi hamkorlikda ish olib bormoqda.

📌 Amaliy Ma'lumot

📍 Joylashuv: Surxondaryo viloyati, Sho'rchi tumani, Sho'rchidan 10 km shimoli-sharq 📅 Davri: Miloddan avvalgi II asr — milodiy IV asr 📐 Maydoni: 47 gektar 🏺 Topilmalar: Oltin xazina, shaxmat donalari, Budda haykallari, kulolchilik buyumlari 🔬 Tadqiqot: O'zbek va Yapon olimlari birgalikda ishlaydi

Poytaxt bo'lgan, 36 kg oltin xazinasi yashiringan, dunyoning eng qadimgi shaxmat donalari topilgan bu joy — Surxondaryoning yer ostidagi eng buyuk sirrini saqlab kelmoqda! 🏛️👑✨