🕌 Abdi Darun va Abdi Berun Ansamblllari — Ikki Avliyo, Ikki Muqaddas Makon

Samarqand shahri, O'zbekiston

Aziz mehmon, Samarqandda turistik marshrутlar har doim ham yetib bormaydi, ammo aynan o'sha joylarda qadimiy shaharning haqiqiy ruhi yashiringan. Ana shunday joylardan biri — ota va o'g'ilga bag'ishlangan, bir-biri bilan uzviy bog'liq ikki muqaddas makon: Xo'ja Abdu Darun va Xo'ja Abdu Berun. Ularning nomlari sodda va lo'nda tarjima qilinadi: "Ichkaridagi Xo'ja" va "Tashqaridagi Xo'ja" — Samarqandning qadimiy shahar devori nisbatan joylashuviga qarab.

👤 Ular Kim Bo'lgan?

Xo'ja Abdu Darun ansamblidagi asosiy binoning ichida IX asrda yashagan avliyo va alloma Abdu Ma'ziddinning qabri bor. Xoja Abdu Darunning padari buzrukvorlari Xoja Abduqodir as-Said — Xoja Abdu Berun nomi bilan ham mashhur bo'lib, Samarqandda hokimlik qilgan. Xoja Abdu Darunni Xojai Kunj deb ham ataganlar. Xoja 247 hijriy yilning zulqa'da oyida — milodiy 861 yilning may oyida vafot etgan. Foursquare

Demak, bu yerda ota va o'gil — ikki avliyo haqida so'z bormoqda. Biri shahar darvozasining tashqi tomonida, ikkinchisi esa shahar ichida dafn etilgan. Asrlar o'tib, ularning qabrlari ustida muhtasham me'moriy majmualar bunyod etilgan va bu joylar minglab ziyoratchilar uchun muqaddas maskanga aylangan.

🏛️ Xo'ja Abdu Darun Ansambli

Bu qadimiy ziyoratgoh XII asr va XV asrning birinchi yarmiga oid bo'lib, Samarqand qal'a devorining sharqiy tomonida — ya'ni "ichkarida" (darun) joylashgan. Majmua markazida eng yirik bino — xonaqoh (XV asr) ko'zga tashlanadi. Uning peshtoqi, gumbazi va devorining bezaklari Ulug'bek davri me'morligi mahsuli ekanidan darak beradi. Foursquare

Ansambl masjid, xonaqoh va maqbaradan iborat bo'lib, ular yagona me'moriy kompozitsiyaga uyg'un ravishda joylashgan. Feruza va lojuvard rang koshinlar, ganch o'ymakorligi va temuriylar davri gumbazlari bu majmuani Movarounnahrning o'rta asr me'morchiligining haqiqiy namunasi sifatida ajratib turadi.

🏛️ Xo'ja Abdu Berun Ansambli

Ikkinchi majmua — Xo'ja Abdu Berun ("Tashqaridagi Xo'ja") — Samarqandning tarixiy shahar devorlaridan tashqarida joylashgan. Bu yerda ota — Xoja Abduqodir as-Said, o'z zamonasining hokimi va ma'naviy ustozi dafn etilgan. Ansambl shuningdek masjid, ziyoratgoh va soya solgan daraxtlar va tinch muhit bilan o'ralgan, shahar shovqinidan uzoq ibodatxonani o'z ichiga oladi.

Ikkala majmua ham asrlar davomida Samarqand va uning atroflaridan kelgan ziyoratchilar, shuningdek Buyuk Ipak yo'lidan o'tgan musofirlar uchun muqaddas ziyoratgoh bo'lib xizmat qilgan.

✨ Bu Joylarning Alohida Qiymati

Bu ikki majmuani haqiqatan ham noyob qiladigan narsa — ularning ma'naviy va tarixiy bog'liqligidir. Ikki inson — ota va o'gil — IX asrda yashab o'tgan ikki avliyo xalq xotirasida shunday chuqur iz qoldirganki, asrlar o'tib ularning qabrlari ustida butun me'moriy majmualar bunyod etilgan. Bu hatto Samarqand kabi obidalariga boy shahar uchun ham kam uchraydigan hodisadir.

Shovqinli Registondan yoki gavjum Shohizindadan farqli o'laroq, bu ikki joy sayyohga alohida sukunat va tarix bilan yolg'iz qolish imkoniyatini baxsh etadi.

🏗️ Me'morchilik va Qurilish An'analari

O'zbekistonning iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda qadimgi davrlardan boshlab bu yerda qurilishda paxsa va xom g'ishtdan foydalanilgan. IX–XII asrlarda ushbu qurilish ashyolari bilan birga pishiq g'ishtdan ham keng ko'lamda foydalanilgan. Shu davrda yangi qurilishlar — machitlar, maqbaralar, madrasalar, karvonsaroylar, usti yopiq savdo rastalari — timlar paydo bo'lgan. Bu davrda ko'plab binolarning tomi gumbaz bilan qoplanadi, binolarning devorlarini suvashda esa ganchdan foydalanilgan. Foursquare

Aynan shu an'analar ruhida qurilgan ikkala ansambl ham o'sha davr qurilish san'atining tirik in'ikosi sifatida bizgacha yetib kelgan.

🌿 Sayyohga Maslahat

• Ikkala majmuani bir kunda ziyorat qiling — ular bir-biriga yaqin joylashgan va birgalikda yaxlit taassurot qoldiradi
• Ertalabki soatlarda keling — tonggi sukunatda bu joylarning ruhi alohida his qilinadi
• Abdu Darun ansamblidagi Ulug'bek davri xonaqohining bezaklariga alohida e'tibor bering — koshinlar va naqshlar bugun ham rangini yo'qotmagan
• Bu joylar faol ziyoratgohlar — shuning uchun sukunatni saqlang va kiyim-kechakka e'tibor bering
• Ikkala ansambilni Shohizinda va Registon bilan birgalikda marshrутingizga qo'shing — tarixiy Samarqand bilan to'laqonli tanishish uchun

Xo'ja Abdu Darun va Xo'ja Abdu Berun — bu shunchaki ikki maqbara emas. Bu tosh va koshinlarda muzlab qolgan, o'n ikki asr davomida bizgacha yetib kelgan ota va o'gil o'rtasidagi tirik muloqotdir. Bu turistik avtobus derazasidan ko'rib bo'lmaydigan, lekin qalbda abadiy qoladigan Samarqanddir.