🕌 Ruhobod Maqbarasi — Ruhlar Maskani

Samarqand shahri, O'zbekiston

Aziz mehmon, Samarqandning qadimiy ko'chalarida, Go'ri Amir maqbarasiga tutash joyda ko'zga tashlanadigan bu kamtarin, lekin muhtasham obida — Ruhobod maqbarasi — sizni o'zining sirlari va sof ma'naviyati bilan kutib oladi. U Samarqandning boshqa obidalariga qaraganda kamroq tantanali, ammo aynan shu kamtarinligi unga o'ziga xos ulug'vorlik bag'ishlaydi.

📖 Nom Siri — "Ruhobod" Nima Ma'noni Anglatadi?

Ruhobod maqbarasi nomi "Ruhlar maskani" degan ma'noni bildiradi. Ziyouz Bu nom tasodifiy tanlanmagan — asrlar davomida bu yerga kelgan ziyoratchilar maqbarani ruhlarga tinchlik va osoyishtalik ato etadigan muqaddas makon sifatida qabul qilganlar. Xalq bu avliyoga shunchalik chuqur ehtirom ko'rsatganki, maqbara va u bilan bog'liq butun maskan shu nom bilan atalib ketgan.

👤 Bu Yerda Kim Dafn Etilgan?

Ruhobod — majoziy nom, aslida Samarqand shayxi, alloma avliyo Burhoniddin Sog'arjiy maqbarasi. Ziyouz

Shayx Burhoniddin Sog'arjiy — Samarqandga yaqin qadimiy Sog'arj kentidan chiqqan, o'z zamonasining yetuk tasavvuf olimi va avliyosi. Tasavvuf olimi o'zining e'tiqodi va avliyoligi bilan mashhur bo'lgan. U ko'p vaqtini ziyoratlarda o'tkazar edi. Ammo u faqatgina Samarqandga dafn etilishini istar edi. Ziyouz

Ruhobod maqbarasida shayxning rafiqasi, bolalari va boshqa qarindoshlari dafn etilgan. Ziyouz

🏗️ Amir Temur va Ruhobod — Ustoz va Shogird

Bu maqbarani qurishda Amir Temurning o'zi bevosita ishtirok etgan — va bu tasodif emas.

Amir Temur ustozini juda hurmat qilar edi va maqbara yaqinidan o'tayotganda doimo otning ustidan tushar edi. Ziyouz Bu — buyuk sohibqiron tomonidan ko'rsatilgan alohida hurmat belgisi bo'lib, o'rta asr an'analarida bunday harakat insonning qalb tubidan chiqayotgan ehtiromining eng yorqin ifodasidir.

Ruhobod maqbarasi 1380 yilda Amir Temurning buyrug'i bilan shayx Burhoniddin Sag'arjiy qabri ustida qurilgan bo'lib, hukmdorning zamondoshlari tomonidan yuksak hurmat bajo keltirilgan. Ilmlar

Amir Temur maqbara ta'minoti uchun maxsus vaqfnoma chiqargan. Undan ma'lum bo'lishicha, maqbara va yonidagi bog' yirik daromad manbai bo'lgan. Bukhari Bu vaqfnomaning kuyib ketgan qoldiqlari tarjimasi O'zbekiston davlat arxivida bugun ham saqlanmoqda.

🌟 Me'moriy O'ziga Xoslik

Ruhobod maqbarasi Samarqandning boshqa obidalaridan tubdan farq qiladi — va bu farq uni yanada qiziqarli qiladi.

Maqbara Samarqandning mahobatli va yorqin o'rta asr yodgorliklari fonida o'ziga xosligi va ixchamligi bilan ajralib turadi. Bu yerda siz mozaika va hashamatli bezaklarni ko'rmaysiz — barchasi juda oddiy va mustahkam bunyod etilgan. Ehtimol, bu Islom voizining o'zi darvish jamoasining bir qismi bo'lganligi va kamtarinligi, oddiy hayotni tanlab islomiy amallarni ado etganligidandir. Ilmlar

Temuriylar davrining boshqa inshootlaridan farqli ravishda Ruhobod maqbarasida kirish peshtoqlari yo'qligi uning tashqi tomonini teng ahamiyatli qiladi. Maqbara yarim dumaloq gumbazga ega kub shaklidagi bino bo'lib, uni shimol, g'arb va janub tomonlaridan kirish yo'llari bor. Tashqi pardoz ishlarida asosan pishgan g'ishtdan foydalanilgan. Ucoz

Burhoniddin Sog'arjiy darveshlar jamiyati a'zosi bo'lgani sababli maqbaraning ichki pardozi ham ancha kamtaronadir. Devorlar alabaster suvoq qilingan va ingichka koshinlar ko'rinib turadi. Sag'anani XIX asrga oid o'ymakor eshik ajratib turadi. Ucoz

🐟 Sirli Bezak — Eshikdagi Baliqlar

Bu maqbarada ko'pchilikni hayratga soladigan bir detal bor:

Kirish eshigining (Buxoro amiri nomidan XIX asrda o'rnatilgan) o'ymakor bezaklari orasida baliqlar shaklini kuzatish mumkin. Oefen O'rta asr islom me'morchiligida baliq tasviri kamdan-kam uchraydi — shuning uchun bu noyob bezak tarixchilar va san'atshunoslar uchun alohida qiziqish uyg'otadi.

✨ Rivoyat — Payg'ambar Soqolining Yetti Tolachasi

Bu maqbara bilan bog'liq eng mashhur rivoyat:

Aytishlaricha, Burhoniddin Muhammad payg'ambarning soqolining yetti tolachasiga ega bo'lgan. Tolachalar solingan mis quticha maqbara gumbazi orasiga suvab tashlangan. Ziyouz Bugun ham ko'plab ziyoratchilar bu rivoyatni quloqdan-quloqqa o'tkazib, maqbaraga alohida ehtirom bilan kelishadi.

📜 XIX Asrda Qo'shilgan Inshootlar va Sovet Davri

XIX asrda maqbaraga bog'lab madrasa (hozirgi darvozaxona va bir necha hujra saqlanmoqda), masjid va minora qurilgan. Sovetlar davrida mazkur maskan diniy ziyoratgoh sifatida e'tibordan chetda qolgan, tashlandiq holga kelgan edi. Hujralar qisman buzib tashlangan, guzar masjidida korxona joylashgan. Uztrj

Ammo tarix bu maskanga yana yuz o'girdi:

Amir Temur tavalludining 660 yilligi arafasida maqbara atrofida keng ko'lamli rekonstruksiya ishlari amalga oshirildi. Ruhobod maqbarasi qayta gavjum ziyoratgohga aylandi. Uztrj

Keyingi yillarda esa maqbara yonida Xitoy usulida bezalgan jome masjidi barpo etildi. Harobaga aylangan inshootlar o'rnida bir qavatli madrasa va minora bunyod etildi va hovuz qazildi. Ucoz

🌿 Sayyohga Maslahat

• Ruhobod maqbarasi Go'ri Amir maqbarasidan piyoda bir necha daqiqalik masofada joylashgan — ikkalasini bir kunda ziyorat qilish qulay
• Maqbara tashqi tomondan saddo va kamtarin ko'rinsa ham, ichkarida naqshin bezak qoldiqlari va o'ymakor eshikning noyob san'atini albatta ko'ring
• Kirish eshigidagi baliqlar tasviriga alohida e'tibor bering — bu islom me'morchiligida nadir uchraydigan bezak
• Bu faol ziyoratgoh — atrofdagi ziyoratchilar bilan hurmatli muomalada bo'ling
• Maqbarani Registon, Shohizinda va Go'ri Amir bilan birgalikda bir kunlik marshrутga qo'shing

Ruhobod maqbarasi — Samarqandning ovozli emas, balki shivirlovchi obidasi. U siz bilan shovqin va tantana orqali emas, balki sukunat va kamtarlik tilida gaplashadi. Va aynan shu tilda aytilgan so'zlar ko'pincha qalbga eng chuqur yetib boradi.